halk oyunları gözlemleri

img_6039

Geçen hafta burada bir halk dansları ekibinin 30.yıl gösterisini izlemeye gittim ve bir de her ayın son cuması yapılan herkese açık ücretsiz bir halk oyunları dersine. Gösteride  ara ara kendimi hipnotize edilmiş bir halde buldum. Mendillerin hareketini, insanların hareketlerini bir bütün olarak algılayarak izlerken. Seyirciler çok coşkuluydu, arada önemli birileri sahneye çıkıp hararetle konuşuyordu. Yine bir adam çıkıp biraz konuştu ve sonra şarkı söylemeye başladı, halk dansları ekibi arkada duruyordu. Kimileri eşlik ediyordu şarkıya. Bir genç adam vardı ki gerçekten hayranlıkla, hissederek, mimikleriyle jestleriyle eşlik ediyordu şarkı söyleyen adama.

Hep birlikte yapınca başka bir şey oluyor hareketler, algıladığın tek tek parçalar değil de bir bütün oluyor. Kişileri ayrı ayrı seçmiyorsun, giysiler aynı, herkes birbirine benzer görünüyor. Bütün olarak, şekil olarak izliyorsun onları. Çok birşey hissetmedim önce, çok duygu geçirmediler ama sonra dediğim gibi sanki hipnotize olmuşum gibi hissettim. Mendillerin dalgalanmalarını izlerken. Kolların bacakların aynı anda hareket edişlerini. Tekrarın getirdiği bir his mi bu? Nakarat mı bunu yapan? Türkiye’de de halk oyunlarını pek denememiştim, pek bilmiyorum. Bİr yerlerde halay çekerken hep adımları karıştırıyorum, ayaklara bakarak öğrenmeye çalışıyorum. O zaman da halayla aynı dalgaya düşemiyorum.

img_6145

Ders çok kalabalıktı, biraz da geç kalmıştım, yüzden fazla insan vardı küçücük alanda. Çoğu dans ediyor, bir kısmı izliyordu. Çoğu genç yirmi yaşın altında. Aralarda ekipten insanlar ayırdediliyor özel tişörtlerinden. Dans aralarında ünlü dans eğitmeni Grigoryan mikrofonu alıp konuşuyor, insanlar alkışlıyor. Turki sözcüğünü duyuyorum birkaç kere. Asker üniformalı bir adam karşımda dans ediyor. El ele tutuşuyoruz yanımdaki kadınlarla, onların ayaklarını izliyorum. Olmuyor. Kendimi halayın akışına, gittiği yöne bırakayım diyorum, öyle olunca daha çok hissediyorum hareketi, hangi yöne gideceğimi halayın dalgalanmasından anlıyorum. Kendini o bütüne bırakmak gerekiyor. Ayakların ezbere bilmeli ki hareketi sen hiç düşünme. Bir performans esnasında sahnedeki herkes bir oyunun içinde oluyor. Bir kurguları var. Farklı bir gerçeklikleri. Aynı dalgadalar. Bu yüzden izleyebiliyoruz onları. Onlar bir şeye inanıyorlar, bir şey kuruyorlar ve bize onu gösteriyorlar. Tabii her performans için böyle değildir bu. Ama onlar aynı dalgadaysa bize de geçiyor o dalga. İşte halk oyunlarında çok fiziksel bir etkileşim var. Herkes el ele, herkes dokunuyor. Herkes aynı hareketi yapıyor. Bu aynı dalgada olma orada fiziksel olarak yaratılıyor sanki. Hareketin getirdiği his içine giriyor insanlar. Aynı milletten olmayan milliyetçi insanlar birlikte halay çekse ne olur diye düşündüm herkese açık derste. Sanki hep birlikte halay çeksek hiçbir şeyimiz kalmayacak gibi geldi. Fiziksel bir biraraya gelişin etkisi çok güçlü. Ortak duygular hissettiriyor. Ama sanki bu fizikselden gelen güç farklı yerlere çekiliyor, milliyetçilikle bağlanıveriyor hemen. Niye böyle olsun ki oysa? Biraraya gelen insanların hissettiği o bütünlük, o beraberlik hissi niye hemen oraya gitsin, niye hemen başkalarını dışlasın?

img_6089

Heyecanlı insanlar görüyorum, gözlerinden ateş saçan adamlar, dans sonlarında birbirlerine sarılanlar, alkışlayanlar. Dans gösterisinde de bir yerden sonra salonun ışıkları yakıldı ve seyriciler de dansa katıldı müthiş bir coşku içinde. Tamamı dolu salonda dans eden, ritim tutan şarkıya eşlik eden insanlar. Bu Odtü’de Çağdaş Dans Topluluğu ile bir gösterimizin sonunda yapmak istediğimiz yapmaya çalıştığımız şeydi. Kimse dansa katılmamıştı, anlamamışlar mıydı bilmiyorum. Tabii çağdaş dans pek de insanların içinde olduğu, rağbet ettiği bir tür değil. Ama aslında hareket etmekti istediğimiz birlikte sadece. Çekindiler belki, ne yapacaklarını bilemediler.

Advertisements
halk oyunları gözlemleri

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s